Het begint vaak onschuldig. Een brief. Soms een telefoontje. Soms staat er ineens iemand op de stoep. De Nederlandse Arbeidsinspectie kondigt aan dat zij langskomt voor een controle.
Voor veel organisaties is dat het moment waarop de RI&E ineens geen abstract document meer is, maar een toetssteen voor hoe serieus veiligheid en gezondheid zijn geregeld. De spanning zit zelden in “hebben we een RI&E?”, maar veel vaker in de vraag: is hij eigenlijk wel goed genoeg?
De eerste vraag is verrassend simpel
Bij een RI&E-controle begint de inspecteur niet met dikke rapporten of ingewikkelde berekeningen. De eerste vraag is meestal:
“Kunt u uw RI&E laten zien?”
Niet: wanneer is hij gemaakt?
Niet: welk systeem heeft u gebruikt?
Maar: heeft u er één, en sluit die aan op uw organisatie?
Daarna volgt vrijwel direct de vervolgvraag:
Officiële rol Arbeidsinspectie:
https://www.nlarbeidsinspectie.nl/onderwerpen/risico-inventarisatie-en-evaluatie
Actueel betekent: herkenbaar
De inspecteur kijkt of de RI&E herkenbaar is voor de praktijk. Kloppen de werkzaamheden die worden beschreven? Worden de juiste risico’s benoemd? Is zichtbaar dat er is nagedacht over hoe mensen daadwerkelijk werken?
Een RI&E die formeel bestaat, maar geen relatie meer heeft met de dagelijkse praktijk, valt hier snel door de mand. Zeker wanneer:
-
- werkmethodes zijn veranderd
- er nieuwe functies zijn ontstaan
- thuiswerken is toegenomen
- machines of systemen zijn aangepast
De RI&E is geen historisch document. Het moet een realistische momentopname zijn.
Wettelijk kader (Arbowet):
https://wetten.overheid.nl/BWBR0010346/
Dan volgt het plan van aanpak
Als de RI&E is bekeken, verschuift de aandacht naar het plan van aanpak. Want risico’s benoemen is één ding, maar de wet verlangt ook dat er iets mee gebeurt.
De inspecteur kijkt onder andere naar:
-
- of maatregelen logisch aansluiten op de risico’s
- of er prioriteiten zijn gesteld
- of termijnen realistisch zijn
- of duidelijk is wie verantwoordelijk is
Een plan van aanpak zonder voortgang, of met alleen vage voornemens, roept vragen op. Niet omdat alles al perfect moet zijn, maar omdat zichtbaar moet zijn dat er gericht wordt gewerkt aan verbetering.
Toelichting Arboportaal:
https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/risico-inventarisatie-en-evaluatie-rie
Toetsing: een cruciaal controlepunt
Vervolgens komt een punt waar veel organisaties struikelen: toetsing.
Heeft de organisatie meer dan 25 medewerkers? Dan verwacht de inspecteur een toetsingsverklaring van een gecertificeerde arbokerndeskundige. Ontbreekt die, dan is dat formeel een overtreding.
Bij kleinere organisaties kijkt de inspecteur of:
-
- een goedgekeurde Branche-RI&E is gebruikt, of
- alsnog toetsing had moeten plaatsvinden
Dit is vaak het moment waarop organisaties beseffen dat “we hebben er wel één” niet automatisch betekent dat alles juridisch klopt.
Uitleg toetsing RI&E:
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/arbeidsomstandigheden/risico-inventarisatie-en-evaluatie-rie
Het gesprek is belangrijker dan het papier
Wat veel mensen verrast, is dat een RI&E-controle zelden een puur administratieve exercitie is. Inspecteurs stellen vragen aan leidinggevenden en soms ook aan medewerkers. Niet om te toetsen of iemand het document kent, maar om te begrijpen of risico’s leven in de organisatie.
Vragen als:
-
- “Wat doet u als iemand werkdruk ervaart?”
- “Hoe worden incidenten gemeld?”
- “Wat gebeurt er als iemand klachten krijgt?”
De antwoorden hoeven niet perfect te zijn, maar ze moeten wel aansluiten bij wat er op papier staat.
Wat als de RI&E niet op orde is?
Als blijkt dat de RI&E ontbreekt, verouderd is of niet correct is getoetst, kan de inspecteur verschillende stappen zetten:
-
- een waarschuwing
- een eis tot verbetering
- een hercontrole
- in sommige gevallen: een boete
Maar belangrijker dan de sanctie is de boodschap die daaronder ligt:
de risico’s zijn onvoldoende beheerst.
Handhaving Arbeidsinspectie:
https://www.nlarbeidsinspectie.nl/onderwerpen/handhaving
Waarom goede voorbereiding rust geeft
Organisaties die hun RI&E serieus nemen, ervaren een controle vaak anders. Niet als bedreiging, maar als bevestiging dat de basis op orde is. Ze kunnen laten zien:
-
- dat risico’s zijn doordacht
- dat keuzes zijn gemaakt
- dat verbetering structureel wordt opgepakt
En juist dát is waar de wet op stuurt.
Tot slot
Een RI&E-controle draait niet om vinkjes of formulieren. Het draait om de vraag:
Is er binnen deze organisatie aantoonbaar nagedacht over veilig en gezond werken — en wordt daar ook naar gehandeld?
Als het antwoord daarop overtuigend is, volgt de rest meestal vanzelf.
Wil je weten hoe een RI&E eruitziet die wél voldoet aan wat de Arbeidsinspectie verwacht?
Bekijk of download een voorbeeld RI&E-rapport.
risico’s te herkennen vóórdat er incidenten ontstaan
De opmaak dan 100% behouden blijft
Kan ik alsnog een Word- of Google Docs-versie krijgen?
